زبان ازجمله نعمات بزرگ  الهی است . شکراین نعمت ازالزامات بندگی خداوند است.کنترل  ومدیریت زبان  ازمهارت هائی است که باید یادگرفته شود. داشتن قلبی پاک ومومن مقدمه ای است برای تقوی زبان .ایمان  به خداوندحکیم وباورداشتن روزحساب می تواند درکنترل زبان وهدایت آن توسط انسان بسیارموثرباشد.همچنین قبول این حقیقت که  خالق بزرگ انسان راعبث نیافریده است وبرای هرحرکت اودردنیا حساب وکتابی است ،موجب می شودتازبان به باطل نگشائیم ونامه اعمال خود رادردنیاوآخرت سیاه نکنیم .مولاعلی علیه السلام درخصوص اهمیت زبان ونقش اودرتکوین شخصیت انسان می فرماید:

فان لسان المومن من وراءقلبه وان قلب المنافق من وراءلسانه

مولامی فرماید که زبان مومن درپس قلب اوقراردارد وقلب منافق درپس زبان اوقراردارد.این فرمایش بلند حضرت علی علیه السلام دال برآن است که زبان به عنوان یک عضوکارارتباط کلامی ورساندن مقصود انسان رابرعهده دارد.ومقصود ونیت انسان ها درمرکزشخصیت یعنی درقلب آنها  قراردارد.بدون داشتن یک شخصیت متعادل وتربیت شده آنهم درمکتب توحید نمی توان نسخه های سالم ومفید برای زبان که سخنگوی شخصیت انسان است ،تهیه کرد.بنابراین آنچه که برزبان رانده می شودحاصل شاکله شخصیت  ومنش انسان است.به همین دلیل انسان مومن که درپس زمینه ذهن وهویت خود ایمان به خداوندعالم وحکیم رادارد وهمه رفتارهای خودرادرمحضرحضرت حق می بیند نمی تواند نسبت به حرکات ورفتاروحتی نیات خود بی تفاوت باشد.ومنافق که سینه اش خالی ازایمان واعتقاد به خداوند است وهمه کارهای اوازروی نفاق ودوروئی است ،هرچه که برزبان می آورد نماینده فساد درونی اوست وغیرازاین نمی تواندباشد.

انسان های عاقل که براندیشه واعضاء وجوارح آنها عقل سلیم حاکم  است،قبل ازسخن گفتن خوب فکرمی کنند ودرصورتی که درصحبت وسخن آنها مصلحتی باشدوخودودیگران ازآن سودی ببرند لب برسخن بازمی کنند. منظورازسود،منفعت مادی نیست ،بلکه دراقتضائات مختلف زندگی ،مصلحت ها ودرستی هائی رامی سنجندوآنگاه درصحبت وبکارگیری زبان پیشدستی می کنند.البته آشکاراست که این قاعده ازبینش ومنش آدم هاسرچشمه می گیرد.اینکه چه چیزی مصلحت است گفته شود وکی وکجا وچگونه صحبت شود همگی معیارهائی است که ازنوع تفکرانسان دریافت می شود. ناگفته پیداست که دراین فرآیند پیچیده ،برای خوب سخن گفتن وسخن خوب گفتن عوامل بسیارزیادی نقش داردکه مهارت بکارگیری زبان، خود ازعوامل مهم تربیت زبان است.واین مهم هم جزبه آموزش درست وتمرین ممارست زیادبدست نمی آید.

استفاده ازسخنان حکیمانه بزرگان علم وادب که سرمایه ادب خودراازگنجینه  غنی وبی انتهای وحی وسنت پیامبروائمه اطهارعلیه السلام به دست آورده اندمی تواند درآموختن ادب وبکارگیری زبان درموضع حق وحقیقت ،موثرباشدباشد.

یکی ازبزرگان عرصه ادب ،حکیم وشاعربزرگ ایرانی شیخ اجل سعدی علیه الرحمه است که درباب صحبت وسخن ،گفتنی های فراوانی  دارد.مانوس شدن عامه مردم بویژه  جوانان وتحصیلکرده های مابا این ارباب ادب می تواند فرهنگ گفتمان مردم ماوحتی مسئولین مارابهبود ببخشدودرآرام کردن وامنیت جامعه اثرگذارباشد.

اکنون برخی از گفتارگهرباراین دانشمند بزرگ رادرچگونگی بکارگیری زبان می آوریم .باشدکه خوانندگان عزیزراتنبهی دراستفاده اززبان پیش آید.

...گفته اند هرکه سخن نسنجد ازجوابش برنجد.

تانیک ندانی که سخن عین صواب است             باید که به گفتن دهن ازهم نگشائی

گرراست بگوئی دربند بمانی                           به زانکه دروغت دهد ازبندرهائی

هرکه درپیش سخن دیگران افتد تامایه فضلش بدانندپایه جهلش شناسند.

ندهدمردهوشمندجواب                            مگرآنگه کزوسئوال کنند

گرچه برحق بود وفراخ سخن                   حمل دعویش برمحال کنند

نادان رابه ازخامشی نیست واگراین مصلحت رابدانستی نادان نبودی

چون نداری زبان فضل آن به                  که زبان دردهن نگه داری

آدمی رازبان فضیحه کند                     جوزبی مغزراسبکساری

""گرچه سخن دراین باب فراوان است ولی عاقلان رابه همین اشارت بس""