روایتی ازرسول گرامی( ص) درباره ایمان ومقاومت مردم ایران

حداقل درسه آیه ازقرآن مجید درباره اقوام ایرانی اشاراتی شده است.

1-درآیه 54ازسوره مائده می فرماید:

"هان ای کسانیکه ایمان آورده اید اگرکسی ازشماازدینش برگردد،بدانیدکه خدابه زودی مردمی رابرای گرایش به دین می آورد که دوستشان دارد وآنان نیز وی رادوست دارند.اینان مردمی هستند که دربرابرمومنین افتاده ودربرابرکافران مقتدرهستند.درراه خداجهادمی کنند وازملامت هیچ ملامتگری پروا ندارندواین خود فضلی است ازطرف خداوندکه به هرکس که صلاح بداند می دهدوخداوند دارای فضل وسیع وعلمی وصف ناپذیراست."

درروایت است که چون این آیه نازل شدپیامبر(ص)دستی به شانه سلمان فارسی زدوفرمود هموطنان تومصداق این آیه هستند.

2-درآیه 2و3و4سوره جمعه می فرماید:

آیه 2-"هوالذی بعث فی الامیین رسولامنهم یتلوعلیهم آیاته ..............."

آیه 3-"وآخرین منهمم لمایلحقوابهم وهوالعزیزالحکیم"یعنی ،وقوم دیگری که هنوزبه اقوام عرب ملحق نشده اندهدایت می یابندوخداوندعزیزوحکیم است

آیه 4- ذلک فضل الله یوتیه من یشاء والله ذوالفضل العظیم ،یعنی این فضل خداوند است به هرکس بخواهد می دهد.خداوند صاحب فضل عظیم وبزرگ است.

آین آیه یعنی آیه 3مشمول همه اقوامی است که بعدازیاران اولیه پیامبرمی آیند(ازعرب وعجم)

درحدیثی آمده است، هنگامی که پیامبرگرامی این آیه راتلاوه فرمود،ازایشان سئوال کردند اینها کیانند؟ پیامبرص دست خودراروی شانه سلمان گذاشت وفرمود:

لوکان الایمان فی الثریالنالته رجال من هااولاء

اگرایمان درثریاباشدمردانی ازاین گروه (ایرانیان )به آن دست می یابند.

این حدیث درمجمع البیان طبرسی ،المیزان علامه طباطبائی ،درالمنثورسیوطی ،کشاف زمخشری وفی ظلال سید قطب وتفسیرمراغی آمده است.

3- درآخرسوره محمد هم باهمین مضمون آمده است.

غول زندگی

دستان کوچکش را که ازسرماکرخت شده بودزیربغل  کرده بود تاکمی گرم شوند.چشمان ریزونگرانش ،ازپشت سوراخ های کلاه پشمی ومخروطی اش که تاگردن کشیده شده بودبه درب ورودی مهدخیره شده بود.

باد سرد زمستانی  که ازبین شاخه های لخت درختان حیاط مهد عبورمی کرد،به زوزه ای ترسناک تبدیل می شدوکودک رابیشترمی ترساند.

هرازگاهی درب مهد بازمی شد ومادران وپدرانی که دیررسیده بودند ،سراسیمه فرزندان خودرابغل می کردند وازآن جادورمی شدند.هربارکه دربازمی شد،کودک ازجای خود می پریدوبعد ازوراندازکردن تازه واردها سرجای خود می نشست ودوباره منتظربازشدن درمی شد.یک ساعتی بود که مهد تعطیل شده وهمه مربیان وکودکان رفته بودند .صدای جاروبرقی که درپایان هروز برای تمیزکردن روشن می شد،ازطبقه بالا مهدبه گوش می رسید.مربی مسئول بدرقه بچه هاکه برای رفتن عجله داشت ومرتب به ساعت خود نگاه می کردبه کودک نزدیک ترشد واورادلداری داد.

کم کم انتظارطولانی وبی حاصل طفل به نوعی دلهره وترس تبدیل می شد چنددقیقه بعد ،مربی  که دیرش شده بود مستخدم راصدازد وآهسته درگوش آن چیزی گفت ودرحالی که به طرف درحیاط می رفت ،دستی به پشت کودک زد وبه اوامیدواری داد که به زودی مادرت ازراه می رسد.

صدای بستن درحیاط که بلند شد،کودک باناراحتی جابجاشد ودرگوشه دیگرحیاط ک به درورودی نزدیک تربودنشست ودوباره مایوسانه به درزل زد.چند لحظه ای ازرفتن مربی نگذشته بود که بغض کودک ترکیدودرحالی که گریه می کردمادرش راصدا می زد.

نورضعیف تنها چراغ محوطه ،سایه درهم کودک را که حالا دیگرچمپاته زده بود روی دیوارمقابل می انداخت.ترس ودلواپسیکودک رابیش ازبیش آزارمی داد.تصمیم گرفت تاازمهدبیرون برود.چندبارازجا بلند شد وتانزدیکی درحیاط رفت ولی ازتاریکی ترسیدوبه جای اول خود بازگشت ودرحالی که ازسرمامی لرزید ،بلند بلند گریه کرد.فریادلرزان کودک درهمهمه صداهایی که ازخیابان های اطراف می آمد گم می شد.

اظطراب وترس ازتنهائی وبی پناهی مثل یک کابوس تلخ ومبهم اوراعاجزودرمانده کرده بود.

........

........

ناگهان درب بزرگ حیاط باسرعت بازمی شود.مادرکودک سراسیمه واردمی شودوخود رابه طفل می رساند .کودکش رابادستپاچگی بغل می کندوصورت اوراغرق بوسه می کند.صدای گریه مادروهق هق کودک درهم می پیچد.قطرات اشک گرم،ازروی گونه سردویخ زده مادربه سروصورت کودک که اکنون اززیرکلاه پشمی اش بیرون آمده است می ریزد.کودک باحرص ولع خودرابه سینه مادرمی چسباند.مادراورامحکم درآغوش خود می فشارد.کودک که حالاگریه اش کمترشده است ،باصدای لرزان و بریده بریده می گوید: همه بچه ها رفته اند.من خیلی ترسیدم .مادرکجابودی ؟ چرادیرآمدی ؟

مادرخسته ازیک روز سخت کاری ،نگاهی بی رمق به حیاط ساکت ونیمه روشن مهد می اندازدوباگریه می گوید:عزیزدل مادر،نترس ،من پیشت هستم وبعد باناراحتی  می گوید:مامان جان اگردیررسیدم به خاطراین است که درزندان زندگی اسیربودم.

کودک که ازپاسخ مادرش چیزی نمی فهمد،درحالی که  دردنیای خیالی خود غرق می شود ،غول بی شاخ ودمی رامی بیند که مادرش رازندانی کرده وبین اوومادرش یک دنیافاصله انداخته است.

اویس قرنی رابیشتربشناسیم

همه ما اویس قرنی و داستان آمدن اوراازیمن به مدینه برای دیدن پیامبر(ص) وموفق نشدن وی راشنیده ایم ، ومی دانیم که پیامبرگرامی اسلام دربرگشت ازمسافرت ،قبل ازآنکه کسی ازآمدن وبرگشتن این جوان فقیریمنی چیزی بگوید ،آن حضرت بوی اورااستشمام کردوفرمود که من بووحضوردوستی راتشخیص می دهم که ازاین جا فاصله زیادی دارد

آری این اویس همان کسی است که بعدها پیامبرص درباره ایشان فرمود:

درامت من کسی است  که اورااویس قرنی می گویند.اودرروز قیامت درپیشگاه خداوند درجه ورتبه بالائی دارد .خداوند به اویس مقام شفاعت داده است .وی به اذن خدا می تواند به عدد افراد قبیله ربیعه ومضر گناهکاران  راشفاعت کند.درجه اوبه اندازه ای به پروردگارمتعال نزدیک است که اگرسوگندی بخورد ویاقولی به دهد آن ها برآورده می شود.سپس به حاضرین می فرمود اگربعدازمن اوراملاقات کردید ،سلام من رابه اوبرسانید وازاوبخواهید که درحق شمادعای خیربکند.

مولاعلی علیه السلام که درآن جلسه حاضربود عرض کرد یا رسول الله، کسی هست که اوراببیند؟ پیامبرص فرمود آری .شماوعمر(رض) اورامی بینید.

....سالها پس ازرحلت حضرت رسول گرامی ،هردوخلیفه باهم اویس رادرعرفات ملاقات کردندوبه توصیه پیامبر(ص ) عمل کردند.

سرانجام این یارمخلص و شیفته  پیامبر(ص) که هیچ وقت موفق به زیارت محبوب خود یعنی رسول خدانشد ،درجنگ صفین ودرلشکرامیرالمومنین علی علیه السلام به دست دشمنان اسلام  شهید شد.

شهادت کریم اهل بیت (ع)

شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام را برعموم مسلمانان بویژه به شیعیان آن حضرت تسلیت می گویم :

به منظورتکریم وبزرگداشت سالروز شهادت آن امام همام ،سبط اکبررسول گرامی صلی الله علیه وآله ،چندجمله کوتاه ازفرمایشات آن حضرت راکه درپاسخ به درخواست معاویه ابن ابوسفیان درشهرکوفه وپس ازصلح امام اتفاق افتاده است ،تقدیم به خوانندگان وب حکمت می کنم .التماس دعا

....ای مردمان بدانیدکه هیچ زیرکی ورای تقوانیست وهیچ حماقت ورای فسق وفجورنتواند بود.اگرشماامروزدرمشرق ومغرب مردی راطلب کنید که جد اومحمد مصطفی (ص)،پدراوعلی مرتضی ،ومادراودختررسول خدا(ص)باشد بیرون من وبرادرمن حسین (ع)هیچکس رابدین صفت نیابید.شماکه امروز هدایت یافته اید وازظلمت کفروشرک بیرون آمده اید،بواسطه جد ما این سعادت رایافته اید.باری سبحانه وتعالی شمارابه وساطت جدماازحضیض مذلت خلاص داده وبه درجه عزت رسانیده است.بعدازآنکه خامل الذکربودید مشهورعالمیان گردانیدوبعدازقلت عدد،شما رابسیارگردانید.شمارابلکه عالمیان رامعلوم ومحقق است که خلافت جد من حق پدرمن وبعد ازپدرمن حق من بود لکن من ازبرای قطع فتنه وصلاح امت این مهم رابه غیربازگذاشتم وترک محاربه گفته و ریختن خون اهل اسلام را راروانداشتم .وهمه این هارابه قصد اصلاح امت انجام دادم

 

آنگاه معاویه روی به امیرالمومنین حسن (ع)آورد وگفت:

یاابامحمد ،جوانمردی کردی که تاجهان بوده است هیچ کس نکرده است ونه هماناکه تاجهان باشد کسی دیگرچنین جوانمردی کند واین نوع جود وسخاوت ازخاندان نبوت غریب وعجیب نیست.....

کتاب الفتوح نوشته محمدبن علی بن اعثم کوفی متوفی 314هجری قمری (قرن سوم وچهارم ه ق )

ترجمه : محمد بن احمد مستوفی هروی(ازمحققان قرن ششم ه ق)

اخلاق وعرفان آقای پرورش صدقه جاریه بود

من المومنین رجال صدقوا ماعاهدواالله علیه فمنهم من قضی نحبه ومنهم من ینتظرومابدلوتبدیلا(احزاب 23)

آقای سید علی اکبر پرورش معلم اخلاق وعرفان به رحمت ایزدی پیوست .خداوند روح ایشان راباروح مطهر ائمه اطهارعلیه السلام محشوربفرماید.

.......درست یادم نیست حدود سال های 64یا65بود که بچه های کازرون سالگردرحلت حضرت علامه طبائی طبائی صاحب تفسیرالمیزان رابرگزارکرده بودند وازاستان های همجوارهم تعدادی ازبچه های فرهنگی رادعوت کرده بودند.همراه برخی ازدوستان برای شرکت درمراسم به کازرون رفتیم چندنفر سخنران ازبزرگان علمی وفرهنگی کشوردعوت کرده بودند. حاج آقای پرورش هم ازجمله مدعوین بود.ایشان درسخنرانی خودشان درارتباط باضرورت وحدت وهمدلی  بین نیروها ی انقلاب ودوری ازخودخواهی ها وخوشد لی های  خزبی  فرمایشاتی داشتند وبه مستمعین نصحیت می کردند.درکناراستدلالات خوبی که داشتند ،به این  آیه قران اشاره کردندکه  "کل حزب بمالدیهم فرحون"بعد فرمودند هرگروهی وهرحزبی وهرمسلکی به آن چه که دراختیاردارد دلخوش است.درحقیقت خودخواهی های فردی وگروهی موجب می شود تاانسان نتواند ازواقعیات پیرامونی خود تحلیل درستی داشته باشد.وبه نوعی آگاهانه ویاناخودآگاه دچارنوعی جهل وغفلت بشود.واین جهل انسان رابه بیراهه می کشاند.شایدبه همین دلیل است که قران درآیه بعد ی می فرماید "فذرهم فی غمرتهم حتی حین "یعنی ای پیامبراین ها رارهاکن تادرغمره وباطلاق جهل خود غرق شوند. (سوره مومنون)

دوستانی که بافضای سیاسی واجتماعی  آن زمان آشناهستند می دانند که طرح این موضوع آن هم به بچه های خودی ،که هنوزدغدغه  های جزب راداشتند،نیازبه جسارت وشهامت انقلابی وآگاهی دینی داشت.امروز که نزدیک سه دهه ازآن زمان می گذرد ،بامشاهده ماجراهائی که دراحزاب وجمعیت های سیاسی کشوردرجریان است ،صحت فرمایشات آن  بزرگوار بیشترآشکاروملموس می شود.اگرچه امروزه تشکل ها،احزاب  وجمعیت های سیاسی ازالزامات حکومت های مدنی ومردم سالاراست،اماحقیقتا درخوش بینانه ترین برداشت ،تعصبات گروهی وحزبی بسیاری ازعضاء راچنان درقفس های آهنین جزمیت وتعصب های صلب وسخت تشکیلاتی زندانی می کندکه تمام انصاف ومروت خودشان رافدای  منافع  تشکل  خود شان می کنند.واین همان خود خواهی وخودبرتربینی ودرنهایت خوشدلی است که می شود ازکلام خداوند استنباط کرد.جوحاکم بر فعالیت های سیاسی این گروه ها دربسیاراوقات عقل انسان های عاقل راباعقال جهل وانجمادفکری می بنددوآزاداندیشی انسان رابه قضاوت های کلیشه ای وسمت وسوداربدل می کند.

به هرحال جتاب آقای پرورش که خدایش بیامرزد ،روح بزرگی داشت .هیچ وقت  بزرگی وعظمت ایمان وبلندای روحش درپشت پرده ضخیم تواضع وفروتنی  او مخفی  نماند .حضوروی درجمع یاران امام ،بویژه معلمین آموزش وپرورش همیشه اوقات بوی رحمت  ومحبت خدارامی داد.معلم بزرگی بود. قلبی سلیم داشت .روحش شادوراهش پررهروباد.

 

کلام حضرت عیسی ع

25دسامبرسالروز تولد حضرت مسیح علیه السلام است . درقرآن مجید وسایرمنابع ومتون دینی اسلام ،ازحضرت عیسی ع ومادربزرگوارشان به احترام وبزرگی یاد شده است.حضرت عیسی ع ازجمله پیامبران اولوالعزم است که همچون سایرپیامبران برای هدایت وراهنمائی انسان  ازطرف خداوند متعال برگزیده شده است.سخنان حکیمانه آن حضرت همانند سایررسولان از وحی وکلام الهی سرچشمه گرفته وبکارگیرفتن آنها می تواند انسان رادرجهت  رسیدن به کمال حقیقی کمک کند.

ضمن تبریک به هموطنان مسیحی ، به مناسبت بزرگراشت این رسول گرامی حدیثی ازاصول کافی جلد اول انتخاب وبه پیروان حقیقی آن پیامبرنورهدیه می گردد.

قال الصادق علیه السلام قال رسول الله (صل الله علیه وآله وسلم ):قالت الحواریون لعیسی علیه السلام :یاروح الله من نجالس ؟قال :من یذکرکم الله رویته ویزیدفی علمکم منطقه ویرغبکم فی الاخره عمله

ازامام صادق ع ازرسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم نقل شده است که وحواریون که شاگردان مخصوص حضرت عیسی علیه السلام بودند ازحضرت سوال کردندکه "من نجالس"،یعنی باچه کسی مجالست وهمنشینی داشته باشیم؟

حضرت عیسی ع فرمودند:

باکسی که دیدارش شمارابیادخدابیاندازد

وسخنش بردانش وآگاهی شمابیافزاید

وکردارش شمارابه آخرت تشویق کند

مجددا میلاد آن حضرت وعید کریسمس مبارک باد

خرما

تاریخچه درخت خرما

درخت خرمایکی ازمقدس ترین وقدیمی ترین درختان میوه شناخته شده برای انسان است.پیدایش درخت خرمادرجهان ازدوران دوم زمین شناسی آغازشده اما زمان پی بردن انسان به ارزش غذائی خرماوکاشت درخت آن به شش هزارسال پیش ازمیلاد می رسد.

مبدااصلی این گیاه به درستی مشخص نیست.بعضی ازدانشمندان مبدا اصلی آن راکرانه خلیج فارس درآسیاوگروهی دیگرشمال آفریقا یاشبه قاره هند می دانند.

براساس شواهد باستان شناسی قدمت کشت نخل خرما درایران به بیش ازشش هزارسال پیش می رسد.

درحال حاضرخرمادرهرپنج قاره دنیاودربیش از34 کشوردنیا کشت ومورد بهره برداری قرارگرفته است.

اهمیت نخل خرماوجایگاه آن درکشورایران:

 

 

خرمامیوه ای باارزش غذائی بالاست که به علت دارا بودن مواد قندی قابل توجه حدود (60تا75درصد) علاوه برمصرف غذائی ،درصنعت نیز موارد استفاده فراوان دارد.

مصارف عمده میوه خرمادرصنعت شامل تولید شیره خرما،شهد خرمایاعسل خرما،قند مایع ،سرکه خرما،الکل،عصاره نوشابه وخوراک دام می باشدوازهسته آن نیزروغن ،کربن اکتیو،لوریل الکل،موادموثرسطحی وازضایعات آن درترکیب خوراک دام وطیوراستفاده می شود.ازبرگ خرمادرساخت انواع ظرف بافتنی وحصیروازتنه وچوب آن درکارخانه های نئوپان سازی وکاغذسازی وپوشش ساختمان هاوپل ها استفاده می شود.

خرما به عنوان غذای دوره بحران نظیرسیل ،زلزله ،جنگ وخشکسالی وهم چنین به عنوان غذای اصلی قشرفقیردرمناطق محروم وبه ویژه درکشورهای جهان سوم که بامشکلات سوء تغذیه وگرسنگی مواجه هستند نقش مهمی راایفامی کند.

خرمابه دلیل ویژگی های منحصربه فرد ومقاومت بالانسبت به گرما،خشکی وکم آبی وتحمل شرایط سخت آب وخاک درزمره معدود گیاهانی است که موجب گسترش انسان درمناطق گرم وغیرحاصلخیز شده است.

ایجاد اشتغال وتولید درآمداقتصادی وازهمه مهمترامکان صادرات خرماوارزآوری ازدیگرخصوصیات بارزخرمامحسوب می شود.

جنوب کشورایران ازدیرباز محل کشت وپرورش دخت خرمابوده است .طبق آمارسال زراعی 1384کشورایران باسطح زیرکشت حدود 240هزارهکتاروتولید 1یک میلیون تن محصول مقام اول راازنظرسطح زیرکمشت وتولید رادردنیابه خوداختصاس داده است.بااین حال ازنظرمیانگین عملکمرد باغات آبی درهکتار(5459کیلوگرم)مقام هفتم رادردنیادارا می باشد.

خرماازنظر سطح زیرکشت حدود 10درصد وازنظرتولید حدد7درصد ازکل تولیدات باغبانی کشوررابه خوداختصاص داده است.

ایران ازسال 1382تاکنون مقام دوم تولید خرمارادرجهان به خود اختصاص داده است.

ترکیبات وخواص غذائی خرما:

قسمت عمده مواد تشکیل دهنده خرماقند است.450گرم خرمابرابر1275کالری انرژی ایجاد می کند.کارشناسان تغذیه می گویند یک حبه خرماویک لیوان شیرشتر نیازغذائی روزانه یک نفرراکاملابرطرف می کند.

موادتشکیل دهنده یکصد گرم خرما

آب                          20-26     گرم

موادمعدنی                2.39     گرم  شامل :فسفر،آهن ،سدیم ،پتاسیم وکلسیم

پروتئین                     1.20      گرم

چربی                        1.22     گرم

ویتامین ها                 2.37     میلی گرم  شامل :   B1-B2-C

قند                           70.43    گرم

فیبر                         1.64تا 2.40

ارقام تجاری خرمادرایران

تعداد ارقام خرمادردنیازیاد است .درایران حدود 400رقم خرماگزارش شده است.

برخی ازاین ارقام مثل :مجول ،دقلت نور،وتوری ازخارج واردکشورشده ودربرنامه های تحقیقاتی خرمامورد استفاده قرارگرفته اند.

اسامی برخی ازاین ارقام هاعباتنداز:

استعمران – پیاره- زاهدی –برحی –مرداسنگ –حلاوی- خاصویی-کبکاب-شاهانی –دیری-مضافتی –آل مهتری

 

درخت خرما بیش از100سال عمرمی کندوارتفاع آن دربعضی نقاط دنیا تاحدود 25مترمی رسد.

خواص درمانی وداروئی خرما

ازنظرتاریخی نخل خرمابازندگی کشاورزان ومحیط اطرافش به صورت خیلی نزدیک آمیخته شده است.این نزدیکی ونیازنوعی ازعرفان وحالت معنوی رابرای انسان به همراه داشته است بنابراین ازقدیم الایام درارتباط بااستفاده گسترده ای  که درزمینه های مختلف از درخت خرماومحصولات آن بویژه خرما می شده است همیشه اوقات درخصوص  فواید غذائی وداروئی آن باغلوواغراق صحبت شده است.

دربرخی ازاقوام نخل پرستش می شده است. هنوزهم دربسیاری ازکشورها که خرمابه صورت سنتی تولید می شود این تقدس واحترام به صورت کمرنگ تردیده می شود.

خواص داروئی خرما هم ازاین زیاده گوئی ها درامان نبوده است.فارغ ازمواردی که گفته شد نقل قول هائی را که درخصوص فواید درمانی خرماوخواص داروئی آن گفته شده است ذیلا عنوان می شود:

-برای شستشوی دهان مفید است

-ملین ومسهل است

-خرمابامیوه به وموم وزعفران برای تقویت ودرد معده ،مثانه ،شکم ورودها کاربرددارد

-کوفتگی رابهبود می بخشد

-درترکیبات کرم های مختلف برای برطرف کردن چین وچروک های صورت استفاده می شود

- بدن را تقویت می کند

- خون وترکیبات خونی راغنی می کند

- دردکمررارفع می کند

-تقویت قوای جنسی

-جوشیده آن باشیر،تب های کوتاه وتب لرزراقطع می کند

-عصاره برگ خرمامعالج عصبانیت ،دردکلیه وزخم های متعفن وآرام بخش جوشش خون است.

-باسوخته وخاکسترهسته خرماسرمه ای درست می شود که برای درمان زخم ها ویابه عنوان درمان برای بلند کردن مژه ازآن استفاده می شود.

نوابغ علمی درتاریخ گذشته اسلام(رازی)

 

محمدبن زکریای رازی  درسال 251هجری قمری درشهرری متولدشد ودرسال 313ه ق درهمان شهروفات یافت .درآغاززندگی به شغل زرگری مشغول بود ولی به تدریج درپی تکمیل این حرفه به کیمیاگری (شیمی ) وطب وفلسفه وطبیعیات روی آورد.رازی درعلوم شیمی وپزشکی به اوج شهرت رسید.

وی دردربارابوصالح منصوربن اسحق سامانی حاکم ری مقام ومنزلتی یافت وبه عنوان رئیس بیمارستان شهرری به فعالیت علمی خود ادامه داد.

رازی که درعصرخود طبیب حاذقی بود دراواخرعمربه بیماری چشمی کاراکت یاآب مروارید مبتلاشد وبه دلیل اینکه پزشکان اطراف اوشناخت دقیقیی ازساختمان چشم  واین بیماری نداشتند ،رازی ازسپردن چشم خود به این پزشکان خودداری کردودرنتیجه درسال های پایان عمرنابیناشد.

رازی باوجود تخصص وشهرتی که داشت،درهنگام فرارسیدن مرگ، دراوج فقر وناداری دارفانی راوداع گفت.

آثاروتالیفات رازی

1-آثارطبی

به گفته بسیاری ازدانشمندان ازجمله بیرونی ،ابن ندیم ،جرجی زیدان وادوارد براون ،رازی درزمینه علوم پزشکی حدود 130تالیف دارد.کتاب هاورسالاتی ازقبیل:تفسیربرتفسیرجالینوس ،کتابهائی راجع به بیماری های آبله وسرخک ،پرهیزغذائی ،عارضه زکام یانزله،تشریح اعضای بدن وکتابهائی درباره واکنش تن وروان ازجمله آثاربه جامانده ازرازی است.

2-آثارفلسفی

کتاب هاورسالاتی پیرامون :سیرفلسفی ،علم الهی ،قوانین طبیعی درحکمت وفلسفه ،ماوراءطبیعه ،درباره زمان ومکان ودرباره نفس وعالم محصول سالها تفکروتدبروی درامورفلسفی است.

3-آثاراعتفادی

وی درزمینه مسائل اعتقادی کتاب ها ورساله هائی دارد

4-آثاری درباره علم شیمی (کیمیا)

اسرارشیمی ،خواص اشیاء،صنعت تبدیل فلزات ،سرالاسرارو....

رازی درزمینه طب مطالعات وآزمایشات زیادی داشته است .وی بارها به درخواست خود ویابوسیله حکومت وقت به ماموریت های علمی برای بررسی وتکمیل مطالعات ،به خارج ازمحل زندگی خودبویژه بغداد رفته است.

همچنین وی داروهای زیادی رابرای معالجه بیماری ها مثل آبله وسرخک کشف کرده است.

رازی نخستین کسی است که کتاب پزشکی اطفال رادرمورد شناخت بیماری های عفونی کودکان به تحریردرآورده است.

وی ازمعدود پزشکان متاخراست که درکتابهای پزشکی خود ،صفحاتی را

راجع به اخلاق پزشکی آورده است.

کتاب "الحاوی" رازی پس ازترجمه به زبان لاتین به مدت پانصد سال دردانشگاه های اروپا تدریس می شدوهمواره یکی ازاساسی ترین قسمتهای برنامه سنتی پزشکی درجهان اسلام بود.

کتاب" طب منصوری "رازی درپزشکی به زبانهای اروپائی اعم ازلاتینی ،فرانسه ،ایتالیا وآلمانی ترجمه شده است.

جرج ساتن به خاطر کشف آبله ،سرخک والکل توسط رازی ،عصراورا"عصررازی" نامیده واورادرتاثیرات برعلوم شرق وغرب می ستاید.

رازی برای نخستین بارتئوری دید یاvision رادرنیای پزشکی مطرح کرده است.رازی واکنش عدسی چشم رانسبت به نورتشریح کردوضماد های چشمی راتجویز نموده که ضماد به نام اومشهوراست.

روانشنانسی

رازی درزمینه روانشناسی یادداشتت های زیادی ازخود به جای گذاشته است.اودرخصوص بیمارانی که مبتلا به هیستری ،افسردگی ،غم زدگی ومالیخولیاوصرع وعوارض عصبی بوده اند مطالب مهمی نگاشته است.

دکتربوشن فرانسوی درکتاب روانشناسی خود نوشته است:

"دانش روانشناسی رازی ،دنیای غرب راسیراب کرده است"

شیمی وتحقیقات رازی

رازی بااستفاده ازروش تقطیرالکل راکشف کرده است.درحقیقت رازی مبتکرشیمی جدید وداروسازی است.اوروی حیوانات آزمایشهائی را درجهت اثبات تحقیقات خود انجام داده است.

استفاده ازجیوه به عنوان مسهل ،اولین بارتوسط رازی انجام شده است که بعدها مغرب زمین(قرون وسطی )این ماده را به نام" سفید رازی " اسم گذاری کرده اند.کشف جوهرگوگرد یازیت الزاج والکل یاالکحول توسط این دانشمند بزرگ اسلامی وآنهم دریازده قرن پیش اتفاق افتاده است.

نوابغ علمی درتاریخ گذشته اسلام(خوارزمی)

محمد بن موسی خوارزمی

ابوعبدالله (جعفر)محمد بن موسی خوارزمی،متولدخوارزم ،بزرگترین ریاضیدان ومنجم در دربارمامون عباسی بود.درتاریخ تولد ووفات خوارزمی بین محققان اتفاق نظرنیست.برخی سال تولد اوراپیش ازحدود 184هجری (800میلادی) ووفات اوراحدود 232هجری نقل کرده اند.

بنابه گفته طبری خوارزمی سخت پایبند مذهب تسنن بوده است.وی درایام خلافت مامون نیز عضو دارالحکمه بغداد بوده است.درآنجابود که وی زیج خود رابرای خلیفه نوشت وکتاب جبرومقابله رابه اوتقدیم کرد.

خوارزمی درعلوم ریاضیات ونجوم وجغرافیاوتاریخ سرآمدعصرخود بود.

به نقل ازابن خلدون کتاب جبرومقابله خوارزمی ،قدیمی ترین کتابی است که دراین زمینه نوشته شده است.

واژه فرهنگی لگاریتم که امروزه برای نمایاندن حساب ومحاسبه به کارمی رودرد،درحقیقت تحریفی ازاسم الخوارزمی است که به شکل اسم عام درحساب ازآن استفاده می شود.

موضوعاتی که خوارزمی درزمینه آنهامطالعه وتحقیق کرده وتالیفاتی دارد،عبارتند از:

حساب ،جبر،نجوم ،جفرافیا،تاریخ ومحاسبه تقویم

تالیفات وآثارخوارزمی به شرح زیر است.

1-جبرومقابله ،این اثر اولین کتاب جبربه زبان عربی است .این رساله مربوط به دوعمل جبری است:جبرومقابله

درسال 1831ازروی متن عربی نسخه خطی آن "کتابخانه آکسفورد" به زبان انگیسی ترجمه شد.این کتاب تاقرن شانزدهم میلادی مبنای مطالعات ریاضی اروپائیان بود.

می توان گفت که خوارزمی بنیانگذار"آنالیز"یاجبرمستقل ازهندسه است.

کتاب جبرومقابله خوارزمی کتابی مقدماتی درریاضیات است.فصل اول آن درباره جبرومقابله به معنی امروزی است.فصل دوم آن درباره اندازه گیریهای علمی است.فصل سوم آن به مسائل وصیت وتقسیم ارث اختصاص دارد.

2-رساله حساب (کتاب الجمع والتفریق)

این کتاب اولین کتابی است که دردوره اسلامی راجع به فن حساب هندسی تالیف شده ا ست.متن عربی این کتاب موجود نیست ولی نسخه ترجمه شده آن به لاتینی ازسده داوزدهم میلادی باقی مانده است.

3-زیج

عنوان کتاب زیج خوارزمی "زیج السندهند"است. وسند هند تحریفی ازکلمه سانسکریت "سدهانته"است که عنوان اصلی کتاب بوده است.

زیج به معنی دسته ای ازجداول نجومی است

این کتاب دراوایل سده دوازدهم میلادی به زبان انگیسی ترجمه شده است.وحداقل تاسه قرن مورداستفاده بوده است.

این کتاب علاوه برجداول مثلثاتی ،مقدمه ای طولانی درباره نجوم نیزدارد.

4-رساله اسطرلاب (درنجوم)

این نوشته درحال حاضر موجود است.باتوجه به یونانی بودن کلمه اسطرلاب ،احتمالاخوارزمی این کتاب خود راازآثارقدیمی تری اقتباس کرده است.

دراین کتاب طریقه اندازه گیری طول وعرض جغرافیائی نقاط مختلف زمین وتعیین ارتفاع خورشید وفاصله ستارگان راو..توضیح داده شده است.

5-صوره الارض (حغرافیا)

جغرافیای خوارزمی برپایه جغرافیای بطلمیوس استواربود ولی نقشه کشورهای اسلامی درآن دقیق ترازنقشه بطلمیوس کشیده شده است.

6-رساله تارریخ الیهود(گاهشماری یهود)

این کتاب سندمهمی برای قدمت گاهشماری کنونی قوم یهود است.

7-کتاب التاریخ

این کتاب درحال حاضر موجود نیست ولی مورخانی ازقبیل طبری ومسعودی این کتاب رامرجع مهمی برای توضیح برخی ازحوادث تاریخی شمرده اند.

8-کتاب الرخامه

این کتاب درباره ساعت آفتابی افقی وتعیین اوقات نمازبوده است که بعدها همین محاسبات پایه ای برای مثلثات کروی شد.

نوابغ علمی درتاریخ گذشته اسلام(جابر)

 هرازگاهی به ملاقات کتابهاومجلاتی که ازدوران تدریس دردبیرستان ها تهیه کرده بودم وبه دلیل کمبود جا آنها رادرفقسه های تنگ ونمورزندانی کرده ام می روم وبامرورکردن بخشی ازاین دفینه هاکه زنده کننده خاطرات تلخ وشیرین سال های کارمعلمی ام می باشد،هم خاطرات گذشته جوانی ام رادرصفحات کهنه آنها جستجو می کنم وهم اندکی برمعلوماتی که بیشتردرسطح دانش ودرپس زمینه های ذهنم ذخیره شده است وکمتربه معرفت کاربردی تبدیل می شوداضافه می کنم .

هرچه هست حرص درخواندن ودانستن، به قول مولانا مرده ریگی است که ازکیش معلمی به من رسیده است.

امروزهم طبق این عادت قدیمی سری به این زندانی های فراموش شده که درگنجه های منزل به خواب ناخواسته ای  که بسترخوابشان راخودم مهیا کرده ام زدم وتصادفا کتاب کوچکی باقطع پالتوئی که تالیف آن به دودهه قبل برمی گرددودرباره دانشمندان اسلامی درقرون اولیه اسلام نوشته شده است رابرداشتم و مطالعه کردم.

تصمیم گرفتم تا بخشی ازمطالب این کتابچه راانتخاب وبه وبلاگم هدیه کنم تاهم لقمه ای باشد برای شکم گرسنه وبلاگم وهم برگ سبزی باشدتحفه درویش ، به دیگر درویشان وقلندران سرگردانی که گاهی اوقات برای نشستن یک لحظه بر سرسفره معرفت ، آواره خرابه های خراب آباد دیارعاشقان می شوند.

مطالب این کتاب کم حجم (دانشمندان مسلمان )که من باعنوان "نوابغ علمی درتاریخ اسلام"دروب گذاشته ام توسط آقای سعید آزرمی درماهنامه تربیت معاونت آموزش وپرورش سال 1369آمده است.

هدف ازطبع این کتاب به قول نویسنده آشنائی نسل جوان باسرمایه های علمی ،ادبی وفرهنگی مسلمانان درقرون گذشته است تاضمن بالابردن اعتماد به نفس وخودباوری جوانان واحیای هویت ملی ودینی آنها،بتواند درجهت توسعه وگسترش مرزهای دانش ورشد وشکوفائی علوم دربسترفرهنگ اسلامی مفید فایده باشد.

اکنون این شماواین هم گذری کوتاه برتاریخچه زندگی ودست آوردهای علمی  برخی ازدانشمندان اسلامی درعصر نهضت علمی وفکری مسلمانان درقرون اولیه تمدن اسلامی .

جابرابن حیان کوفی

کنیه اوابوعبدالله وگاه ابوموسی می باشد.دربرخی ازمنابع علمی وتاریخی زادگاه ومدفن اوراشهرکوفه دانسته اند.تاریخ تولدش به سال 103 ووفات اودرسال 200هجری نوشته شده است.وی درزمان حکومت سراسرظلم وجورهارون الرشید می زیسته وازترس بیدادگری های حکومت رشیدی سالها مخفی زندگی می کرده است.شیعیان اوراشیعی مذهب وازشاگردان حضرت امام جعفرصادق علیه السلام می خوانند.

جابرنخستین دانشمند شیمیدان اسلامی است که دارای آثارفراوانی است.آثارآن پیرامون موضوعات مختلفی ازجمله جهان شناسی ،نجوم ،احکام ،کیمیا(شیمی) ،موسیقی ،علم اعدادوحروف می باشد.برخی ازدانشمندان هفت عصرعلمی رابه دانشمندان غرب وشرف نسبت داده اند وبراین اساس نیمه دوم سده هشتم میلادی (سال های 134تا184هجری )راعصرجابربن حیان معرفی کرده اند.

گوستابولون نویسنده کتاب "تمدن اسلامی وغرب "نوشته های جابررادایره المعارفی مشتمل برخلاصه ای ازمجموع مسائل شیمی شمرده است.

دانشمند دیگرغربی به نام "کرداسی "بسیاری ازنسخه های خطی جابررابه زبان لاتین ترجمه کرده است.

دکترماکس مرهوف می گوید: هنوزصد جلد کتاب شیمی ازجابردردست است ونفوذکتابهای اودرتاریخ کیمیاوشیمی اروپاآشکاراست.

برتلو صاحب کتاب (شیمی درقرون وسطی )اورا همطراز ارسطو درمنطق می داند.

رازی دانشمند شیمیدان مسلمان ایرانی جابررادرعلم شیمی استاد خود دانسته است .

آثارجابردرعلوم مختلف بسیارزیاد است. برخی ازآثارمهم آن عبارتند از:

فی الاکسیرالعظیم –کتاب الواحد الکبیر-الواحد الصغیر-کتاب الدین –کتاب الشعر-التوبیب –کتاب الباهر-کتاب الشمس –کتاب القمر-کتاب الترکیب –کتاب الارض- کتاب الحیوان-مصححات افلاطون-شرح المجسطی –کتاب الحدود-کسف الاسرار-خواص اکسیرالذهبت التجمیع –الاصول وبسیاری کتاب های دیگر...

روش علمی جابر:

جابربه مشاهده ودقت درشناخت پدیده های علمی اهمیت زیادی می دادوتجربه راشرط اساسی یک تحقیق علمی می دانست.به نظر اودانشمند واقعی کسی است که تجربه راپیشه کند.کسی که این روش رابه کارنبندد نمی توان اورا دانشمند شناخت.روش علمی جابردرکشف پدیده ها همانند سبک وروش علمی امروزی است .یعنی طرح فرضیه –استنتاج ودرنهایت عرضه نتایج برواقعیت هاست.

جابرازدوروش استقراء وقیاس به عنوان مکمل یکدیگراستفاده می کرد.وی دراین باره می گوید:

برروی این موضوع قبلابه لحاظ علمی وذهنی کارکردم سپس درباره آن به  تحقیق پرداختم وسپس آن راآزمودم .درنتیجه درستی آن برمن معلوم گشت.

مراحل روش شناختی جابررامی توان به شرح ذیل تلخیص نمود.

-هدفداری محقق درتجربه علمی

-توجه به انتخاب زمان  وموقعیت

-توجه به شرایط کاروآزمایش

-انتخاب همکاران مورد اعتماددرتحقیق

-فراغت کامل درحین تحقیق

-بردباری ورازداری درتحقیق

-اجتناب ازشتابزدگی درنتیجه گیری درآزمایشها وتجربه ها

جابردرطبقه بندی علوم ازسه واژه علم وعقل ونوراستفاده می کند وهرسه واژه رابه یک معنی می داند.وی می گوید:علم نوراست وعقل هم نوراست ،پس علم عقل است.ونورهم عقل است.

جابربه هرعلمی ازدوزاویه نگا ه می کند.یکی نگاه آموزشی وتربیتی ودیگری صرفاعلمی وبه دورازارتباط آن با انسان.

جابروعلم شیمی

نام لاتین جابردرتاریخ اسلام همان Geberاست که قرنها مترادف باعلم کیمیا یاهمان شیمی بوده است.

جابردرتعریف کیمیامی گوید:

کیمیاعبارت است ازهستی بخشیدن به نیستی .زیرا درکیمیا به اجسام رنگ هائی می دهیم که قبلافاقد آن بوده است.

جابر علاوه برکتاب های ارزشمندی  که درعلم شیمی  نوشته است ،اکتشافات مهمی هم دارد که به نام ایشان باقی مانده است.

ازجمله این اکتشافات :

 تیزاب سلطانی ،اسید سولفوریک ،جوهرشوره یااسید نیتریک ،نیترات نقره ،زرنیخ ،سنگ سرمه وانتیموان رامی توان نام برد.